10 พืชสมุนไพร สรรพคุณเลิศ ประโยชน์เพียบ เก็บกินก็ดี เก็บขายก็รวย!

สมุนไพรไทยเป็นมากกว่าเครื่องเทศในครัว แต่ยังเป็น คลังยาธรรมชาติ ที่ช่วยเสริมสร้างสุขภาพและรักษาโรคได้อีกด้วย! เราได้รวบรวม พืชสมุนไพรยอดฮิต ที่ไม่เพียงแต่ ปลูกง่าย ในบ้านคุณ แต่ยังมี สรรพคุณมากมาย และสามารถนำมาประกอบอาหารแสนอร่อยได้หลากหลาย มาดูกันเลยว่ามีอะไรบ้าง และทำไมคุณถึงไม่ควรพลาดที่จะปลูกไว้ติดสวน!

พืชสมุนไพร คือ พืชหรือส่วนต่าง ๆ ของพืช เช่น ราก ลำต้น ใบ ดอก ผล หรือเมล็ด ที่มีคุณสมบัติในการออกฤทธิ์ทางยาหรือมีประโยชน์ต่อสุขภาพ สามารถนำมาใช้เป็น ยารักษาโรค บำรุงร่างกาย หรือใช้เป็นส่วนผสมในอาหาร เครื่องสำอาง และผลิตภัณฑ์เสริมอาหารได้

ในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชีย พืชสมุนไพรถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์แผนโบราณมายาวนาน โดยเชื่อว่าสารประกอบทางเคมีตามธรรมชาติที่อยู่ในพืชเหล่านี้มีศักยภาพในการป้องกันและบรรเทาอาการเจ็บป่วยต่าง ๆ เช่น การต้านการอักเสบ, การเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน, หรือการปรับสมดุลของร่างกาย

พืชสมุนไพรพื้นฐานที่ขาดไม่ได้ในครัวเรือนทั่วโลก นอกจากใช้เป็นวัตถุดิบหลักในการปรุงอาหารเกือบทุกสัญชาติแล้ว กระเทียมยังมีประโยชน์ต่อสุขภาพที่น่าทึ่ง:

• สรรพคุณ: บำรุงผิวหนัง, เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน, ลดระดับคอเลสเตอรอลและน้ำตาลในเลือด, และมีฤทธิ์ในการป้องกันโรคมะเร็ง
• เมนูแนะนำ: แกง, ผัด, อบ, หรือใช้เป็นเครื่องเทศหลักในอาหารทุกประเภท
• วิธีการปลูกโดยย่อ: เลือกกลีบใหญ่ แช่น้ำ 1 คืน แล้วปักลงในดินลึกประมาณ 1 นิ้ว หันโคนลงดิน กลบด้วยฟางข้าว รดน้ำสม่ำเสมอ

สมุนไพรกลิ่นหอมแรง มีรสเผ็ดร้อน โดยเฉพาะ กระชายเหลือง/ขาว ที่ได้รับความนิยมอย่างสูง

• สรรพคุณ: บำรุงเส้นผมและบำรุงสมอง, ต้านการอักเสบในร่างกาย, เสริมสมรรถภาพทางเพศ และที่สำคัญคือ มีงานวิจัยพบว่า สารสกัดจากกระชายขาว ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• เมนูแนะนำ: ผัดขี้เมา, ผัดฉ่า, น้ำพริกแกง, หรือนำมาปั่นเป็นเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ
• วิธีการปลูกโดยย่อ: ใช้หัวพันธุ์อายุ 7–9 เดือน ตัดแบ่งให้มีตา 3–5 ตา ฝังลงดินลึก 5–10 ซม.

ต้นกระท่อม เป็นสมุนไพรที่เคยถูกควบคุม แต่ปัจจุบันได้รับอนุญาตให้ปลูกและบริโภคได้ตามกฎหมาย มีคุณสมบัติเป็นยามากกว่ายาเสพติด

• สรรพคุณ: รักษาอาการติดเชื้อในลำไส้, ลดความดันโลหิต, รักษาโรคเบาหวาน, และ เพิ่มกำลังวังชา
• เมนูแนะนำ: นำใบมาเคี้ยวหรือต้มน้ำดื่มเพื่อบำรุงร่างกาย
• วิธีการปลูกโดยย่อ: เพาะเมล็ดในดินที่ชุ่มน้ำ โรยพีทมอสทับบาง ๆ คลุมด้วยพลาสติกใส และวางไว้ในที่ร่ม 5-7 วัน

ขิงได้รับการยกย่องในวงการแพทย์แผนจีนว่าเป็น ยาอายุวัฒนะ ด้วยคุณประโยชน์ทางสุขภาพที่ครอบคลุม

• สรรพคุณ: รักษาอาการร้อนใน, ลดอาการปวดศีรษะ/ไมเกรน, แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลม, ต่อต้านสารอนุมูลอิสระ, และลดคอเลสเตอรอล
• เมนูแนะนำ: ไก่ผัดขิง, เต้าฮวยน้ำขิง, บัวลอยน้ำขิง, หรือทำน้ำดื่มเพื่อสุขภาพ
• วิธีการปลูกโดยย่อ: ใช้เหง้าแก่ (10-12 เดือน) หั่นเป็นท่อน 2 นิ้ว มีตา 2-3 ตา ปลูกในดินร่วนซุย และควรปลูกในที่ที่มีกำบัง ไม่ให้โดนแดดโดยตรง

สมุนไพรคู่ครัวไทยที่ให้กลิ่นหอมเฉพาะตัวและรสชาติเผ็ดร้อน เป็นส่วนประกอบสำคัญในอาหารคาวหลายเมนู

• สรรพคุณ: รักษาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ, ขับลมในลำไส้, แก้ลมพิษ, รักษาโรคกลากเกลื้อน, และ แก้อาการแน่นจุกเสียด
• เมนูแนะนำ: ต้มยำ, ต้มข่า, แกง, ลาบ, ผัดเผ็ด, และใช้เป็นส่วนผสมในพริกแกงต่าง ๆ
• วิธีการปลูกโดยย่อ: ใช้เหง้าแก่อายุมากกว่า 1 ปี ปลูกในช่วงต้นฤดูฝนในดินร่วนซุยที่มีอินทรียวัตถุสูง

ได้รับฉายาว่า “Wonders Of Drug” (มหัศจรรย์แห่งยา) เนื้อในเหง้ามีสีเหลืองเข้มถึงสีแสดจัด มีสารสำคัญคือ เคอร์คิวมิน

• สรรพคุณ: เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน, ต้านการอักเสบ, ป้องกันและควบคุมการเติบโตของเซลล์มะเร็ง, และ รักษาโรคกรดไหลย้อนและกระเพาะอาหาร
• เมนูแนะนำ: แกงกะหรี่, แกงไตปลา, ข้าวหมกไก่, หรือใช้เป็นเครื่องปรุงแต่งสี
• วิธีการปลูกโดยย่อ: ใช้เหง้าอายุ 10-12 เดือน ปลูกลงแปลง กลบดินหนา 5-10 ซม. รดน้ำทุกวันและอยู่ในที่แสงแดดส่องถึง

เป็นพืชที่นิยมนำส่วนใบมาต้มเป็นน้ำย่านางเพื่อใช้เป็นส่วนผสมสำคัญในแกงพื้นบ้านหลากหลายชนิด

• สรรพคุณ: ต่อต้านสารอนุมูลอิสระ, ยับยั้งเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี, ต้านเชื้อมาลาเรีย, และ ช่วยแก้ไข้ได้ทุกชนิด
• เมนูแนะนำ: แกงหน่อไม้, แกงเห็ด, ต้มเปรอะ, แกงขี้เหล็ก, และแกงขนุน
• วิธีการปลูกโดยย่อ: เพาะเมล็ดแก่สีดำที่ตากแห้ง 5-7 วัน หยอดลงในหลุมตื้น ๆ ปลูกง่าย ไม่ต้องดูแลมาก

ผักพื้นบ้านรสเผ็ดร้อนที่พบมากในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

• สรรพคุณ: ช่วยเจริญอาหาร, ขับลม แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ, มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง ช่วยชะลอวัย, และลดความเสี่ยงโรคมะเร็ง/โรคหัวใจ
• เมนูแนะนำ: ใช้ยอดอ่อน/ใบ/ลำต้นอ่อนเป็นเครื่องเคียงสำหรับ ลาบ, หลู้, ก้อยกุ้งสด, ข้าวยำ หรือใส่ในแกงประเภทปลาเพื่อดับกลิ่นคาว
• วิธีการปลูกโดยย่อ: นิยมปักชำลำต้นที่แช่น้ำเร่งราก 3 วัน ชอบดินที่มีความชื้นสูง

ผักพื้นบ้านทางภาคใต้ของไทย ใบอ่อนมีรสชาติมันอร่อย และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง

• สรรพคุณ: บำรุงสายตา, บำรุงหัวใจ, เสริมสร้างกระดูก, และ ป้องกันโรคมะเร็ง
• เมนูแนะนำ: ใบเหลียงผัดน้ำมันหอย, ใบเหลียงผัดไข่, ใบเหลียงผัดกะปิ
• วิธีการปลูกโดยย่อ: นิยมชำรากหรือใช้ต้นอ่อนที่งอกจากราก โดยควรชำในถุงเพาะชำให้แตกยอดก่อนนำลงแปลง

สมุนไพรที่ได้รับการกล่าวถึงอย่างมากในช่วงการระบาดของโควิด-19 ถือเป็นสมุนไพรที่ควรมีติดบ้านไว้

• สรรพคุณ: รักษาอาการปวดหัว มีไข้ เจ็บคอ, กระเพาะอาหาร/ลำไส้อักเสบ, และมีฤทธิ์ในการต้านเชื้อโควิด-19 ได้ดี
• เมนูแนะนำ: นำส่วนใบมาต้มกับน้ำเพื่อใช้รักษาโรค
• วิธีการปลูกโดยย่อ: เพาะเมล็ดแก่สีดำ หยอดลงในกระถาง คอยให้ปุ๋ยสม่ำเสมอ เก็บเกี่ยวในช่วงที่พืชออกดอกจนถึงดอกบานร้อยละ 50 เพื่อให้มีปริมาณสารสำคัญสูง

การปลูกสมุนไพรเหล่านี้ไว้ที่บ้าน นอกจากจะช่วยให้เรามีวัตถุดิบคุณภาพดีสำหรับการทำอาหารและบำรุงสุขภาพแล้ว ยังเป็นวิธีที่ง่ายในการลดค่าใช้จ่ายด้านยาและอาหารเสริม หากคุณปลูกได้ปริมาณมากและมีคุณภาพดี ก็ยังสามารถเก็บขายเพื่อเป็นรายได้เสริมได้อีกด้วยค่ะ

ส่วนใครที่สนใจอยากปลูก พืชสมุนไพร เพื่อเก็บไว้กินที่บ้าน สามารถลอง กระถางต้นไม้ SGE ได้ เพราะมีหลายแบบให้เลือก ทั้งแบบกระถางผ้า และกระถางต้นไม้ ช่วยให้คุณปลูกพืชสมุนไพรที่บ้านไว้ได้อย่างง่ายดาย