“หญ้าเนเปียร์” คืออะไร? ทำไมถึงนิยมปลูก

ถ้าพูดถึงอาหารสัตว์คุณภาพเยี่ยม หลายคนอาจจะนึกถึงข้าวโพดหรือรำ แต่สำหรับคนในวงการปศุสัตว์แล้ว ชื่อ หญ้าเนเปียร์ หรือหญ้าบาน่า ต้องมาเป็นอันดับต้น ๆ เลยค่ะ บทความนี้เลยจะพาไปดูกันว่า หญ้าเนเปียร์คืออะไร และทำไมเกษตรกรถึงรักการปลูกมันขนาดนี้ ไปหาคำตอบกันค่ะ!

ชื่อวิทยาศาสตร์: Cenchrus purpureus (เดิมคือ Pennisetum purpureum)

ชื่อสามัญ: Napier Grass, Elephant Grass, Uganda Grass

วงศ์: Poaceae (วงศ์หญ้า)

ถิ่นกำเนิด: ทวีปแอฟริกา

หญ้าเนเปียร์ หรือ หญ้าบาน่า จัดเป็นหญ้าอาหารสัตว์ที่นิยมปลูกมาก เนื่องจาก ลำต้น และใบมีขนาดใหญ่ และมีคุณค่างทางอาหารสัตว์สูง รวมถึงสามารถเติบโตเร็ว ให้ผลผลิตต่อไร่สูง สามารถเก็บเกี่ยวต้นได้ตลอดทั้งปี และเก็บเกี่ยวได้นาน 5-7 ปี ต่อการปลูก 1 ครั้ง

หญ้าเนเปียร์ (Napier Grass) เป็นพืชอาหารสัตว์ที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจอย่างสูง เนื่องจากมีอัตราการเจริญเติบโตที่รวดเร็ว ผลผลิตต่อไร่สูง และมีคุณค่าทางโภชนาการที่ดีสำหรับการเลี้ยงสัตว์เคี้ยวเอื้อง เช่น วัว ควาย และแพะ

หญ้าเนเปียร์หรือหญ้าบาน่า เป็นหญ้าที่เติบโตได้ดีในเขตร้อน เป็นพืชที่มีอายุหลายปี ลักษณะลำต้นเป็นกอ ตั้งตรง และขยายพันธุ์ด้วยท่อนพันธุ์เหมือนต้นอ้อย หญ้าเนเปียร์นั้นมีหลายสายพันธุ์ โดยหญ้าเนเปียร์ธรรมดาและเนเปียร์ลูกผสม เมื่อโตเต็มที่จะมีความสูงถึง 4 เมตร อย่างไรก็ตามหญ้าเนเปียร์จะมีการแตกกอมากกว่า มีส่วนของใบเยอะกว่าและออกดอกก่อนพันธุ์อื่น

หญ้าเนเปียร์มีชื่อเรียกอีกชื่อว่า Elephant Grass เนื่องจากเป็นอาหารที่ช้างแอฟริกามักจะกิน และยังเป็นพืชที่ปลูกได้ง่ายมากในเขตร้อนชื้น โดยในประเทศไทยมีการพัฒนาพันธุ์ต่าง ๆ เช่น เนเปียร์ปากช่อง 1 ที่ได้รับความนิยมอย่างสูง

• ราก และลำต้น หญ้าเนเปียร์เป็นหญ้าที่มีลำต้นขนาดใหญ่ ลำต้นแตกเป็นกอ หรือแตกต้นใหม่ได้ ลำต้นมีลักษณะแข็งแรง มีลำต้นสั้น ๆ บางส่วนอยู่ใต้ดิน ลำต้นเหนือดิน มีลักษณะทรงกลม และตั้งตรง ขนาดลำต้น 2-2.5 เซนติเมตร สูง 2-6 เมตร ลำต้นมีลักษณะเป็นข้อปล้อง ประมาณ 15-20 ข้อ ส่วนรากมีเฉพาะระบบรากฝอยที่แตกออกจากเหง้าจำนวนมาก
• ใบ ใบหญ้าเนเปียร์ออกเป็นใบเดี่ยว ประกอบด้วยกาบใบที่ห่อหุ้มลำต้น และมีขนเล็ก ๆ นุ่มมือปกคลุม โดยตรงรอยต่อระหว่างกาบใบกับแผ่นใบ มีลิ้นใบ ถัดมาเป็นแผ่นใบยาว แผ่นใบมีสีเขียวอ่อน ยาวประมาณ 70-100 เซนติเมตร กว้างประมาณ 2-3 เซนติเมตร แผ่นใบมีเส้นกลางใบขนาดใหญ่
• ดอก ดอกหญ้าเนเปียร์ออกเป็นช่อ แบบ Spike ช่อดอกมีรูปทรงกระบอก สีเหลือง ยาวประมาณ 15-22 เซนติเมตร หนาประมาณ 2-3 เซนติเมตร ประกอบด้วยดอกย่อยจำนวนมาก ด้านในดอกมีเกสรตัวเมีย และตัวผู้
• ผล และเมล็ด หญ้าเนเปียร์พบติดผลได้น้อยมาก เปลือกผล และเมล็ดหุ้มติดกัน

หญ้าเนเปียร์มีหลากหลายสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมในการปลูกเป็นพืชอาหารสัตว์ โดยแต่ละพันธุ์มีลักษณะเด่นและข้อดีแตกต่างกันไป เกษตรกรมักเลือกปลูกตามวัตถุประสงค์การใช้งานและสภาพพื้นที่ค่ะ

ชื่อสามัญ : King grass
ชื่อวิทยาศาสตร์ : P. purpureum King grass
ลักษณะเด่นชัด : ลำต้นสูง แตกกอง่าย ใบและลำต้นมีขน ให้ผลผลิตต่อไร่สูง 10-60 ตัน/ไร่/ปี หรือมากกว่า ขึ้นอยู่กับความอุดมสมบูรณ์ของดิน และน้ำ

ชื่อสามัญ : Mott Dwarf Elephant Grass
ชื่อวิทยาศาสตร์ : P. purpureum cv. Mott
ลักษณะเด่นชัด : ลำต้นเตี้ย แตกกอง่าย เป็นพุ่ม ใบ และลำต้นมีขน

ชื่อสามัญ : Pak Chong 1
ชื่อวิทยาศาสตร์ : P. purpureum x pennisetum americanum
พันธุ์ดั้งเดิม : หญ้าเนเปียร์ยักษ์ และหญ้าไข่มุก
หน่วยงานพัฒนาสายพันธุ์ : ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ โคราช กรมปศุสัตว์
ลักษณะเด่นชัด : ลำต้นสูงใหญ่ เหมือนเนเปียร์ยักษ์ ลำต้นอวบ และออกเขียวอ่อน ใบ และลำต้นไม่มีขน ลดการคันขณะเก็บเกี่ยว ให้ผลผลิตเหมือนกับหญ้าเนปียร์ยัก ผลผลิตต่อไร่สูง 10-60 ตัน/ไร่/ปี หรือมากกว่า ขึ้นอยู่กับความอุดมสมบูรณ์ของดิน และน้ำ

• ใช้ปลูกเพื่อเป็นอาหารสัตว์ โดยเฉพาะโคเนื้อ โคนม และกระบือ ซึ่งเหมาะสมสำหรับการให้กินสด และการทำหญ้าหมัก
• ใช้เป็นชีวะมวล สำหรับเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้า
• ใช้ปลูกเป็นพืชคลุมดิน
• ลำต้นใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตกระดาษ
• ลำต้นนำมาสับ และอัดเป็นแท่ง สำหรับเป็นเชื้อเพลิงหุงทำอาหาร
• หญ้าเนเปียร์มีโปรตีนสูง และให้ผลผลิตต่อไร่สูงกว่าหญ้าทุกสายพันธุ์ เหมาะสำหรับใช้เป็นอาหารสำหรับวัวขุน โคขุน และวัวชนทุกระยะ

หญ้าเนเปียร์ อายุ 45 วัน : 100 กรัม ดังนี้

• พลังงาน : 175.40 แคลอรี่
• โปรตีน : 7.32 กรัม
• ไขมัน : 0.99 กรัม
• คาร์โบไฮเดรต : 34.32 กรัม
• ความชื้น : 8.68 กรัม
• เถ้า : 11.51 กรัม
• กาก : 37.21 กรัม
• แคลเซียม : 247.5 มิลลิกรัม
• ฟอสฟอรัส : 203.9 มิลลิกรัม
• เหล็ก : 12.4 มิลลิกรัม

** ปริมาณโปรตีนที่พบ นั่นหมายถึงว่า มีโปรตีนสูงถึง 7.32%