พีทมอส คืออะไร? ข้อดี-ข้อเสีย แตกต่างจากดินถุงอย่างไร?

พีทมอส (Peat Moss) วัสดุปลูกยอดนิยมที่เหมาะสำหรับเพาะเมล็ดและต้นกล้า ช่วยให้รากแข็งแรง โตไว วันนี้ SGE จะพาไปรู้จักพีทมอสให้มากขึ้น ว่าคืออะไร มีประโยชน์ ข้อดี–ข้อเสียอย่างไรบ้าง!

พีทมอส (Peat Moss) เป็นอินทรียวัตถุจากธรรมชาติที่ทับถมกันมานานมากกว่า 1,000 ปีขึ้นไป โดยจะพบในบริเวณบึง พื้นที่ชุ่มน้ำ พื้นที่ที่มีน้ำขัง และมีสภาพภูมิอากาศที่หนาวเย็น

เรียกได้ว่า ในทางการค้านั้น ผู้ผลิตพีทมอส จะแยกพีทมอสออกเป็น 2 ชนิด คือ

1. พีทมอสขาว (White Peat Moss) คือ พีทมอสที่อยู่ชั้นบน ๆ (H1-H5) ยังย่อยสลายไม่มาก มีคุณสมบัติเป็นเนื้อหยาบ มีสีน้ำตาลอ่อน มีความชื้นไม่สูงนัก เหมาะสำหรับใช้เป็น พีทมอสแบบปลูก และพีทมอสแบบเพาะ ที่ไม่ต้องการความชื้นมากนัก
2. พีทมอสดำ (Black Peat Moss) คือ พีทมอสที่อยู่ช้าล่าง ๆ ลงไป (H5-H9) มีคุณสมบัติเป็นเนื้อละเอียด มีความชื้นสูง มีสีออกดำ เหมาะกับการใช้เพาะต้นกล้า แต่ส่วนใหญ่มักจะไม่ใช้พีทมอสดำในการทำเป็น พีทมอสแบบปลูก เพราะว่า มีความละเอียด และทำให้แน่นเกินไปนั่นเอง

นอกจากนี้ ยังมี พีทมอสน้ำตาล (Brown PeatMoss) เป็นพีทมอสที่อยู่ระหว่างพีทมอสขาว และพีทมอสดำ (H4-H6) แต่จะมีเพียงผู้ผลิตบางเจ้าเท่านั้นที่ระบุ specication ของพีทมอสว่าเป็นพีทมอสน้ำตาล

ในปี 1926 Lennart von Post ได้ทำการแบ่งพีทมอส ออกเป็น 10 ระดับชั้น โดยแบ่งแยกตามระดับความชื้น และระดับการย่อยสลาย และตั้งชื่อแผนภูมิของเขาว่า von post scale ดังนี้

• H1 เป็นชั้นที่ยังไม่มีการย่อยสลาย เมื่อใช้มือบีบ จะมีน้ำใสเกือบ 100% ไหลออกมา
• H2 เป็นชั้นที่เกือบจะยังไม่มีการย่อยสลาย เมื่อใช้มือบีบ จะมีน้ำสีใสออกเหลืองไหลออกมา
• H3 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายเล็กน้อยมาก เมื่อใช้มือบีบ จะมีน้ำสีน้ำตาลขุ่นไหลออกมา เนื้อพีทมีความหยาบ
• H4 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายเล็กน้อย เมื่อใช้มือบีบ จะมีน้ำสีน้ำตาลขุ่นเข้มไหลออกมา เนื้อพีทมีความหยาบ มีลักษณะซีดขาว
• H5 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายปานกลาง เมื่อใช้มือบีบ จะมีน้ำสีโคลนไหลออกมา เนื้อพีทมีความละเอียด โครงสร้างของพีทเริ่มระบุได้ไม่ชัดเจน แต่ยังสามารถระบุได้บางส่วน
• H6 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายสูงปานกลาง โดยการระบุโครงสร้างของพีทในชั้นนี้เป็นได้ยากยิ่งขึ้น เมื่อใช้มือบีบ ประมาณ 1 ใน 3 ของพีทจะผ่านนิ้วมือไป
• H7 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายระดับสูง การระบุชนิดพีททำได้ยาก เมื่อใช้มือบีบ ประมาณครึ่งนึงของพีทจะผ่านนิ้วมือไป น้ำที่ไหลออกมา จะเป็นสีดำสนิท
• H8 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายระดับสูง การระบุชนิดพีททำได้ยาก เมื่อใช้มือบีบ ประมาณครึ่งนึงของพีทจะผ่านนิ้วมือไป น้ำที่ไหลออกมา จะเป็นสีดำสนิท
• H9 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายเสร็จสิ้น การระบุชนิดพีทเป็นไปได้ยากมาก เมื่อใช้มือบีบ พีทเกือบทั้งหมดจะผ่านนิ้วมือได้ แต่จะไม่มีน้ำออกมา
• H10 เป็นชั้นที่มีการย่อยสลายสมบูรณ์แบบ ไม่สามารถระบุชนิดพีทได้แล้ว เมื่อใช้มือบีบ พีททั้งหมดจะผ่านนิ้วมือได้ แต่จะไม่มีน้ำออกมา

ข้อดี

• มีคุณสมบัติสะอาด ไม่มีสิ่งอื่นเจือปน ทำให้หญ้าไม่ค่อยขึ้นมากับดิน ไม่มีโรค ไม่มีแมลงที่ติดมากับดิน
• มีคุณสมบัติปลอดเชื้อ ไม่มีแบคทีเรีย ไม่มีเชื้อรา และสารเคมีเจือปน จึงเป็นวัสดุที่เหมาะสมที่สุดในการเพาะต้นกล้า
• กักเก็บความชื้นได้ดี สามารถกักเก็บความชื้นได้มากถึง 60-68% ของน้ำหนักตัวเอง
• มีคุณสมบัติไม่แน่นเหมือนกับดินทั่ว ๆ ไป ช่วยให้รากพืชเดินดี น้ำระบายดี มีออกซิเจนสูง

ข้อเสีย

• พีทมอสตามธรรมชาติ มีค่า pH ค่อนไปทางกรด (4.0-4.5) จึงเหมาะกับการปลูกพืช ที่ชอบความเป็นกรดเท่านั้น
• พีทมอสโดยธรรมชาติ มีสารอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืชน้อย และไม่มีจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์กับพืช
• พีทมอสจะเก็บน้ำได้ 10 เท่าของน้ำหนักตัว หากเกิดการขาดน้ำจนแห้งสนิท จะต้องใช้เวลานานถึงจะเก็บกักความชื้นได้อีกครั้ง ดังนั้น ถ้าเผลอปล่อยให้พีทมอสแห้งสนิท อาจทำให้พีชตายจากการขาดน้ำได้
• มีราคาแพง

พีทมอสตามท้องตลาด มีจำหน่ายหลายยี่ห้อ หลายสูตร หากเลือกใช้ไม่เหมาะสมกับพืช อาจทำให้ได้ผลลัพธ์ไม่ดีได้ ดังนั้น เราสามารถเลือกซื้อพืทมอสด้วยตัวเองง่าย ๆ ดังนี้

• เลือกพีทมอสให้เหมาะกับการปลูก เช่น พีทมอสแบบเพาะ เหมาะกับการเพาะเมล็ด เพื่อเอามาปลูกต้นไม้ในกระถาง หากใช้ปลูกต้นไม้กระถาง ต้องเลือกซื้อเป็นพีทมอสแบบปลูก
• ตรวจสอบพีชที่ใช้ในการเพาะปลูก ว่าเป็นพืชประเภทไหน ต้องการความชื้นมากหรือน้อย
• ตรวจสอบอัตราการให้น้ำของพืชที่เพาะปลูก ให้น้ำน้อยะเลือกพีทมอสที่มีความชื่้นสูง และให้น้ำบ่อย เลือกพีทมอสที่มีความชื่นไม่สูงมาก
• ดู specification ของพีทมอสด้านหลังแพ็คเกจ จะบอกส่วนผสมของพีทมอสสูตรนั้น ๆ ว่ามี พีทมอสขาว พีทมอสดำ เท่าไหร่ มีปุ๋ยเท่าไหร่ มีการเติมอะไรเพิ่มเติมเข้าไปบ้าง

หลาย ๆ คนอาจจะสงสัยว่า ดินถุง กับ พีทมอสนั้น มีความแตกต่างกันอย่างไร ดังนี้

• ดิน ไม่มีกระบวนการฆ่าเชื้อ อาจมีโรคปนเปื้อนมาในดิน ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคต่าง ๆ
• ดิน มีการอุ้มน้ำมาก และระบายน้ำได้ไม่ดี ซึ่งเมื่อกล้าได้รับน้ำมากเกินไป จะก่อให้เกิดโรคเน่า
• ดิน มีธาตุอาหารไม่สม่ำเสมอ แต่พีทมอส มีธาตุอาหารสม่ำเสมอ ทำให้กล้าเจริญเติบโตเท่า ๆ กัน
• ดิน มีน้ำหนักมากกว่าพีทมอส ทำให้การขนส่งลำบาก เพราะน้ำหนักมาก

จบไปแล้วพีทมอส วัสดุปลูกที่ดีที่สุดในการเพาะปลูก บทความนี้คงทำให้หลาย ๆ คนเข้าใจกับพีทมอสกันมากขึ้นแล้วใช่ไหม อย่างไรก็ตาม ก่อนเลือกซื้อมาใช้ อย่าลืมหาข้อมูลให้ดี และเลือกใช้ให้เหมาะสมกับพืชที่จะนำมาปลูกด้วย เพื่อประสิทธิภาพที่ดีที่สุดนั่นเอง