การปลูกพืชไร้ดินด้วยระบบ “ไฮโดรโปนิกส์” สร้างรายได้เสริม แบบไม่ง้อดิน!

เบื่อไหมที่อยากปลูกผักแต่ไม่มีที่ดิน? หรือเจอปัญหาดินไม่ดี โรคเยอะ? วันนี้เรามีทางออกสุดเจ๋งมาแนะนำค่ะ! นั่นก็คือ การปลูกพืชไร้ดิน หรือ ไฮโดรโปนิกส์ แค่ใช้น้ำและสารอาหารก็สามารถสร้างผักสด สะอาด ปลอดภัย ไว้กินเอง หรือต่อยอดเป็นรายได้เสริมได้แบบสบาย ๆ ไม่ว่าจะอยู่คอนโด ทาวน์เฮ้าส์ หรือบ้านเล็ก ๆ ก็ทำได้! มาดูกันเลยค่ะว่าวิธีทำเงินแบบไม่ง้อดินนี้มันว้าวขนาดไหน!

การปลูกพืชไร้ดิน มีทั้งข้อดีและข้อเสีย ดังนี้

• สามารถปลูกพืชได้ทั้งปี เป็นการเพิ่มมูลค่าของผลผลิตให้สูงขึ้นกว่าแบบเก่า 50-100% และยังสามารถออกแบบให้ประหยัดพื้นที่การปลูกได้ด้วย
• ดูแลได้ทั่วถึง เนื่องจากเป็นระบบที่ง่ายต่อการควบคุม ช่วยป้องกันโรคและแมลง ไม่ใช้สารเคมีกำจัดแมลง 100% และไม่มีปัญหาในการกำจัดวัชพืชในพื้นที่ปลูก
• ประหยัดน้ำและปุ๋ยเพราะสามารถควบคุมได้ตามที่พืชต้องการ
• ไม่ต้องไถพรวน สามารถลดการทำลายหรือชะล้างหน้าดิน
• มีผลผลิตสม่ำเสมอ และอายุเก็บเกี่ยวเร็วขึ้น เนื่องจากพืชสามารถนำธาตุอาหารไปใช้ได้สม่ำเสมอ
• ผลผลิตที่ได้มีความสะอาด สด คุณภาพดี และที่สำคัญคือปลอดสารพิษ
• สามารถพัฒนาการปลูกไปในเชิงพาณิชย์ได้

เนื่องจากมีการดัดแปลงแก้ไข และปรับปรุงในระบบเรื่อย ๆ ทำให้ลดข้อเสียต่าง ๆ ที่เคยพบในอดีต ลดลงไปได้มาก ดังนี้

• ต้นทุนเริ่มต้นสูง ต้องลงทุนในระบบและโครงสร้างพื้นฐาน เช่น รางปลูก, ปั๊มน้ำ, ถังสารละลาย, ระบบท่อ, และโรงเรือน (ถ้าต้องการควบคุมสภาพแวดล้อม) ซึ่งมีราคาสูงกว่าการปลูกในดินมากในช่วงเริ่มต้น แต่ก็สามารถใช้ภูมิปัญญาชาวบ้านดัดแปลงได้ ซึ่งผลผลิตที่ได้ ก็ไม่แตกต่างกันเลย
• ต้องอาศัยความรู้และทักษะเฉพาะทาง ผู้ปลูก ต้องมีความรู้อย่างแท้จริง ซึ่งในปัจจุบัน มีเอกสารแนะนำ และสามารถขอข้อมูลได้จาก สำนักงานเกษตร ในทุก ๆ พื้นที่
  • การจัดการสารอาหาร ผู้ปลูกต้องมีความรู้ในการผสมสารละลายธาตุอาหาร (ปุ๋ย AB) ให้เหมาะสมกับชนิดและช่วงอายุของพืช
  • การควบคุมค่าสำคัญ ต้องควบคุมและตรวจสอบค่า pH (ความเป็นกรด-ด่าง) และค่า EC (ความเข้มข้นของสารอาหาร) อย่างสม่ำเสมอ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช หากควบคุมผิดพลาดจะส่งผลกระทบต่อพืชทันที
• โรคในระบบน้ำ เนื่องจากทุกต้นใช้สารละลายร่วมกัน หากมีเชื้อโรคหรือรากเน่าเกิดขึ้นกับต้นใดต้นหนึ่ง เชื้อโรคจะสามารถแพร่กระจายไปทั่วทั้งระบบได้อย่างรวดเร็ว
• ไม่เหมาะกับพืชบางชนิด ระบบไฮโดรโปนิกส์ส่วนใหญ่ (โดยเฉพาะแบบน้ำ) จะเหมาะกับพืชที่มีรากสั้น เช่น ผักสลัด ผักใบ หรือสมุนไพรบางชนิด แต่ไม่เหมาะกับพืชที่มีรากขนาดใหญ่ พืชหัว (มันฝรั่ง, แครอท) หรือไม้ยืนต้น

การปลูกพืชไร้ดิน ไฮโดรโปนิกส์ เป็นการนำสารละลายธาตุอาหาร มาละลายโดยใช้ธาตุอาหารที่เหมาะสม ต่อความต้องการของพืช เช่นเดียวกับการปลูกพืชในดิน แต่ต่างกันตรงพืชที่การปลูกในดิน จะต้องอาศัยจุลินทรีย์มาเปลี่ยนเป็นรูปของธาตุอาหาร ซึ่งบางครั้ง หากในดินมีธาตุโลหะหนัก เช่น ดีบุก ตะกั่ว แคดเมียม ที่เป็นพิษต่อผู้บริโภค จุลินทรีย์ ก็เปลี่ยนให้พืชสามารถดูดธาตุที่เป็นพิษเข้าไปได้ ในขณะที่การปลูกพืชไร้ดิน เราสามารถควบคุมธาตุอาหารที่มีความจำเป็นเฉพาะการเจริญเติบโตของพืช และความปลอดภัยต่อผู้บริโภคได้นั่นเอง

ในช่วงระหว่างรอเพาะต้นกล้า ให้เตรียมสารละลายที่มีธาตุอาหาร โดยส่วนใหญ่มักนิยมใช้กันอยู่ 2 แบบ คือ สาระลายที่มีธาตุอาหารแบบเจือจาง และสารละลายเข้มข้น มีสูตรดังนี้

ความเข้มข้นของสารละลายที่มีธาตุอาหาร = อัตราส่วนในการเจือจาง  x ความจุของถังที่บรรจุสาร

เพื่อให้ได้สารละลายที่มีธาตุอาหารในปริมาณที่เหมาะสม ให้ใช้ pH Meter เพื่อวัดค่ากรดด่าง และ EC Meter เพื่อวัดค่าความนำไฟฟ้าด้วย จะช่วยให้สารละลายที่มีธาตุอาหาร มีความอุดมสมบูรณ์ ทำให้ผักเจริญเติบโตได้ดีมากขึ้น

ตลอดระยะเวลาการปลูก ควรควบคุมปริมาณน้ำให้มีคุณภาพที่เหมาะสมตลอดเวลา อีกทั้งควรเปลี่ยนสารละลายที่มีธาตุอาหารด้วย เมื่อปลูกไปได้ระยะหนึ่ง เพื่อให้ผักได้รับสารอาหารได้อย่างเต็มที่ โดยควรเปลี่ยน ทุก 2 – 3 สัปดาห์ หรือ ใครจะเปลี่ยนอย่างสม่ำเสมอก็ได้ แล้วแต่ความสะดวก

รักษาระดับน้ำให้อยู่ในระดับควบคุมอยู่เสมอ เช่น 10 ลิตร ควบคุมค่า EC อยู่ระหว่าง 1-1.8 โดยเครื่อง EC meter ปรับลดโดยการเพิ่มน้ำ และปรับค่า EC เพิ่มโดยการเพิ่มปุ๋ย กรณีไม่มีเครื่องวัด สามารถประมาณการเติมสารอาหาร A และ B ดังตาราง คือ

• ควบคุมค่า pH อยู่ระหว่าง 5.2-6.8 โดยเครื่อง pH meter หรือ pH Drop test
• ปรับลดโดยการกรดฟอสฟอริก หรือกรดไนตริก (pH down) และปรับค่า pH เพิ่มโดยการเติมโปตัสเซียมไฮดรอกไซด์ (pH up) ปริมาณ 2-3 หยด