รู้จัก การปักชำ ขยายพันธุ์พืช แบบง่าย ๆ ใคร ๆ ก็ทำได้

สวัสดีค่ะคนรักต้นไม้ทุกคน! มีใครที่เคยรู้สึกว่าอยากมีต้นไม้สวย ๆ เยอะ ๆ แต่ไม่อยากเสียเงินซื้อบ่อย ๆ บ้างมั้ยคะ? บอกเลยว่าเราก็เป็นหนึ่งในนั้นค่ะ! บอกเลยว่า “การปักชำ” นี่แหละค่ะ จากกิ่งเดียวก็ขยายออกมาเป็นหลายสิบต้นได้แบบง่าย ๆ เหมือนมีเวทมนตร์เล็ก ๆ เลย! บทความนี้จะพาทุกคนมาทำความรู้จักกับเทคนิคขยายพันธุ์พืชที่ง่ายและประหยัดที่สุด ใคร ๆ ก็ทำได้ ไปดูกันเล้ย!

การปักชำ คือ วิธีการขยายพันธุ์พืชแบบไม่อาศัยเพศที่ทำได้ง่ายและเป็นที่นิยมอย่างมาก เป็นการนำส่วนต่าง ๆ ของพืชที่ต้องการปลูก ได้แก่ กิ่ง ราก ใบ มาปลูกต่อในภาชนะใหม่ โดยจะใช้ดินหรือน้ำ เป็นวัสดุสำหรับปลูกก็ได้ เพื่อให้ชิ้นส่วนนั้นเกิดรากและแตกต้นใหม่ขึ้นมา สามารถใช้วิธีนี้ปลูกได้กับพืชทุกชนิด ส่วนใหญ่จะนิยมนำ กิ่ง หรือ ใบ ของพืชนั้น มาปักชำมากที่สุด เพราะจะทำให้ได้ต้นไม้ใหม่ โดยไม่ทำให้ต้นไม้เดิมเสียหาย

หลักการง่าย ๆ คือ

1. การตัด ตัดเอาส่วนใดส่วนหนึ่งของต้นพืชที่เราต้องการขยายพันธุ์ออกมา เช่น กิ่ง (ยอด/ลำต้น) ราก หรือใบ
2. การชำ นำชิ้นส่วนที่ตัดมานั้นไปปลูกต่อในวัสดุปลูกที่เหมาะสม (เช่น ดิน, ทราย, ขุยมะพร้าว หรือแม้กระทั่งน้ำ)
3. การเกิดต้นใหม่ ชิ้นส่วนนั้นจะถูกกระตุ้นให้เกิด ราก และ ยอด ใหม่ขึ้นมา จนกลายเป็นต้นพืชต้นใหม่ที่สมบูรณ์

จุดเด่น

• ต้นใหม่มีลักษณะเหมือนต้นแม่ทุกประการ (เพราะเป็นการขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ)
• เป็นวิธีการที่ ง่าย ประหยัด และสามารถทำได้กับพืชหลายชนิด โดยเฉพาะไม้ดอกไม้ประดับ

พืชทุกชนิด สามารถนำมาปักชำได้ทั้งหมด แต่ที่เหมาะที่สุดก็คือ ไม้ประดับ เพราะเน้นปลูกเพื่อความสวยงาม และ ปลูกในกระถางภายในบ้าน ทำให้ไม่ต้องการส่วนรากที่แข็งแรง

• พืชที่นิยมนำมาปักชำ ได้แก่ ไฮเดรนเยีย โกสน เล็บมือนาง เทียนทองมะลิ โมก ชบา พู่เรือหงส์ เปเปอโรเมีย ไผ่ฟิลิปปินส์ ด่างพุดพิชญา เล็บครุฑ โฮย่า ลั่นทม ใบเงิน ใบทอง ใบนาก ฯลฯ รวมถึงต้นไม้ที่ไม่ติดเมล็ดหรือติดเมล็ดยาก เช่น เข็ม ชบา มะลิ ฯลฯ

พืชที่ไม่เหมาะกับการปักชำ ได้แก่ พืชในกลุ่มไม้ยืนต้นบางชนิด ที่มีลักษณะสูงใหญ่ เช่น

• ราชพฤกษ์ กัลปพฤกษ์ มะขาม มะค่าโมง จามจุรี ตะแบกนา ฯลฯ เพราะการปักชำ จะทำให้ไม่มีรากแก้ว ซึ่งอาจเสี่ยงต่อการโค่นล้มได้
• อย่างไรก็ตาม ก็มีพืชไม้ยืนต้นหลายชนิด ที่สามารถปลูกได้ด้วยการปักชำ ไม่ว่าจะเป็น พะยูง แคนา หรือ สะเดา ขึ้นอยู่กับพืชชนิดนั้น ๆ ด้วย ว่าจะงอกช้า หรือ งอกเร็ว หากต้องการนำพืชในกลุ่มไม้ยืนต้น มาปลูกด้วยวิธีการปักชำ จึงควรศึกษาเพิ่มเติมว่า ชนิดนั้น ๆ เหมาะกับการปลูกด้วย การปักชำ หรือไม่

สามารถทำได้ถึง 3 แบบด้วยกัน คือ การปักชำแผ่นใบ การปักชำใบที่มีก้านใบ และ การปักชำใบที่มีตาติด ซึ่งวิธีการเลือกนั้น ให้เลือกตามชนิดของพืช ว่าเหมาะสมกับวิธีไหน โดยแต่ละวิธีมีรายละเอียดดังนี้

วิธี้นี้เหมาะกับพืชเช่น ต้นลิ้นมังกร ต้นบีโกเนีย

วิธี้นี้เหมาะกับพืชเช่น ต้นอัฟริกันไวโอเล็ต ต้นกล็อกซีเนีย

วิธี้นี้เหมาะกับพืชเช่น ยางอินเดีย กุหลาบพันปี คาเมเลีย เบญจมาศ แบล็คเบอรี่ เมเปิล

วิธี้นี้เหมาะกับพืชเช่น กาสะลอง สาเก ขนุน หม่อน ฝรั่ง มะเดื่อ มะขามป้อม แคลิฟอร์เนียป๊อปปี้

วิธี้นี้เหมาะกับพืชเช่น สายน้ำผึ้ง ชบา เฟื่องฟ้า วาสนา หลิว มะเดื่อ องุ่น ทับทิม

หลังจากปักชำไปแล้วสักพัก หากปักชำลงในกระถางหรือภาชนะสำหรับปลูก แล้วสังเกตว่า มีใบแตกออกมาจำนวนมาก หรือ มีรากงอกออกมาแล้ว ไม่ควรย้ายต้นไม้ออกมาทันที ให้ค่อย ๆ ย้ายต้นไม้ขึ้นจากวัสดุปลูกทีละนิด เพื่อให้ต้นไม้ปรับตัว จากนั้น จึงย้ายปลูกในแปลง หรือ กระถางตามต้องการ

• ดินที่ใช้ปลูก ควรเป็นดินร่วนปนทราย หรือ ดินร่วน ด้วยการผสมกับวัสดุเหลือใช้ต่างๆ เช่น แกลบ ขี้เถ้า ขุยมะพร้าว เป็นต้น ในอัตราส่วนดินกับวัสดุ 2:1 หรือ 1:1 เมื่อเตรียมวัสดุเพาะเสร็จ ให้บรรจุใส่กระถางดินเผา กระถางผ้า กระถางพลาสติก หรือ อาจก่ออิฐบล็อกกั้นเป็นแปลงเพาะชำ หรือ ทำการยกร่องแปลงสูง ด้วยการใส่วัสดุเพาะที่เตรียมไว้

การปักชำ ถือเป็นการขยายพันธุ์พืชที่ทำได้ง่าย และ สามารถใช้วิธีการปลูกนี้กับพืชได้แทบทุกชนิด อย่างไรก็ตาม ก็อาจจะเหมาะกับไม้ประดับ รวมถึงไม้ยืนต้นบางชนิดเท่านั้น หากสนใจอยากปลูกพืชชนิดไหนเป็นพิเศษ ก็ควรศึกษาเพิ่มเติมด้วยว่า พืชชนิดนั้น ๆ เหมาะกับการปักชำหรือไม่ เพื่อให้สามารถปลูกต้นไม้นั้น ๆ ให้เจริญเติบโตได้อย่างรวดเร็วมากยิ่งขึ้น

สำหรับใครที่สนใจ อยากได้ภาชนะสำหรับ การปักชำ ที่ประหยัด เคลื่อนย้ายง่าย และระบายอากาศได้ดี ขอแนะนำ กระถางผ้า SGE ผลิตจากผ้าใยชนิดพิเศษ ใช้งานทนทาน ช่วยให้อากาศถ่ายเทเข้า-ออกได้ดี ดินมีความชุ่มชื้น ช่วยเร่งรากและทำให้พืชที่เกิดจาก การปักชำ เจริญเติบโตได้อย่างรวดเร็ว ขอให้สนุกกับการปักชำและมีสวนที่เขียวชอุ่มนะคะ!